zaterdag 31 december 2011

Varsseveld


Het wandelgezelschap 'Middewinterstappen' bij de Slingebeek (Varsseveld)
foto: Louis Radstaak

Op de voorlaatste dag van het oude jaar reisde de Morsige Waard af naar Varsseveld om deel te nemen aan het 'Middewinterstappen'. Hij nam zijn fototoestel mee en jawel: op zeker moment poseerde het hele gezelschap zich voor zijn lens en die van Esther ten Have. Zij namen bijna tegelijk hun foto, bijna iedereen staat erop, ook zij die hun ogen verbergen met een zonnebril... 'Marschroute' begeleider Hans Mellendijk is nog te zien aan het blauwe petje en de omhooggestoken hand. De zon scheen die dag, God keek welwillend neer op het groepje en hij gaf met krullende rolwolken zijn goedkeuring aan het initiatief. Onderweg werden zij nog vergast op de tonen van midwinterhoorns, maar die waren bedoeld voor de volgende wandelaars. Wij liepen door weilanden, langs beken en verbaasden ons over het dorp, dat oostelijk onherkenbaar was geworden door nieuwe fabrieken. Behalve het 'Teurntjen' van columnist Bert Scheuter viel ons ook op hoe de twaalf melksilo's de hoogte van de toren benaderden. We stelden ons voor dat ze op Oudejaarsnacht achter elkaar afgingen met luide knallen. Het zou de restanten van het oude Varsseveld in elkaar laten vallen, nadat wij er 'zeven maal omheen hadden gelopen'. Maar dat gebeurde niet, het gezelschap belandde in het café 'De Olde Mölle' en liet zich een stamppotbuffet met bier goed smaken!

woensdag 14 december 2011

'Tokke Wekke'


foto: Louis Radstaak

'Tokke Wekke' heet het café dat in een weiland staat. Er is een uitbouw bedacht en daaronder staat een bankstel. Aan de zijkant een paal waar een lichtgevende ster aan vastzit. Het kan zijn dat de indrinkers na het laatste glas tegen de barman roepen: 'Tot volgende week! (Tokke Wekke)'. Hier zijn we in de buurt van Beltrum, een kleine katholieke plaats in deze streek. In het centrum staan een grote neogothische kerk en een gemaal van de voormalige melkfabriek. Voor vijftig cent in de automaat gaat het apparaat opnieuw lopen in gebouw 'De Olifant'. Aan de overkant is café Dute, voor mij een merkwaardige achternaam, het klinkt als Engels. We zitten binnen en drinken een warme chocola, kijken naar de bokbieremblemen en bewonderen die waar een bokkenkop vermengd is met het schuim. De Harmonie van Beltrum zit in tenue wat te drinken, op de biljarttafel staan grote rechauds op een zeil en iemand aan de bar heeft het over een potje slaan ('houwen') op een onbekend gezicht. De waard is erg paars en rommelt wat aan de verlichting. Wij staan op en maken plaats voor een gezelschap jongeren dat aan de tafel gaat zitten. Buiten kijken we naar een sculptuur van Jan van Ijzendoorn, een cirkel van padden en hazen onder een oud paar kastanjebomen. Vreemd om een werk van hem hier tegen te komen, dit is wel de laatste plek om iets te tonen. Of zit de waard van café Radstaak er naast: is dit de plek waar alles begint, met de zegeningen van de heilige Gerardus van Majella?

zaterdag 10 december 2011

Bekvechten


foto: Louis Radstaak


We naderen twee mannen, die lijken te bekvechten. De een staat op zijn boerenerf, de ander staat bij zijn fiets en beweegt zijn kakement. Als ik voorbij fiets zeg ik: "Zo, zeg 't 'em moar es goed!", een beetje pesterig. "Neen, het is geen ruzie, ik wil iets alleen moar iets rech proat'n", zegt de fietser. Ja, doe dat maar, denk ik en stop een eindje verder bij een café in het weiland, genaamd: 'Tokke Wekke', dat is volgende week. Het lijkt wel een indrink gelegenheid, compleet met veranda.
Er is niemand, voor indrinken is het nog te vroeg in de middag. Wij volgen het weggetje door de weilanden langs een poel, met verbodsbordjes voor honden.
Er staat een soort berceau in een hoek, de twijgen zijn aan elkaar gevlochten.
Aan het water staat een beeld, voorstellende een vrouw met hoed en handtas die op weg is naar de kerk. Wanneer ze nu zou leven, dan zou ze versteld staan van het meisjeselftal dat speelt tegen dat van jongens, ze schreeuwen er hevig bij.
De mannen staan nog steeds iets recht te praten.

zaterdag 19 november 2011

Kerkenpaden


foto: Louis Radstaak

Dit is de ingang naar de Möllasdiek, een van de kerkenpaden rond Zieuwent. De paden zijn hard en worden 'strak' bijgehouden, met hier en daar een bankje om uit te rusten. Op zijn vouwfiets ging de Morsige Waard deze 'diekskes' op, eens zien of er een gevoel van religie zou ontstaan, nadat Frederik Hendrik in de 17e eeuw het katholicisme verboden had, het was immers het geloof van de Spaanse bezetter. Het pad voerde langs weilanden en bosschages en kruiste soms een asfaltweg.
Op een akker waren een stel jagers bezig met het opdrijven van klein wild, dat rende voor zijn leven. Op een andere plek waren kinderen semiprofessioneel aan het voetballen en iets verderop kwam een sterke lucht van geiten in mijn neus. Het religieuze gevoel bleef weg, maar ik had een bijzonder tochtje gemaakt, ver weg van Vroomshoop. Hoe zou het daar toch zijn?

zaterdag 1 oktober 2011

Avtobus in Ukraïne


Café Radstaak was in de stad Lviv (Ukraïne) en zag daar achter een hek deze bus. Wij waren verbaasd die daar te zien: nu ook al in deze oorden? Waar moet dat heen, wij kunnen het niet bijhouden, al die optredens... Op een dag volgt Het Grote Niets, zoals beschreven in het gedicht 'Testament' van Shevchenko, de dichter van de Ukraïne.

Testament (Zapovit)

When I am dead, bury me

In my beloved Ukraine,

My tomb upon a grave mound high

Amid the spreading plain,

So that the fields, the boundless steppes,

The Dnieper's plunging shore
My eyes could see, my ears could hear

The mighty river roar.


When from Ukraine the Dnieper bears

Into the deep blue sea

The blood of foes ... then will I leave

These hills and fertile fields --

I'll leave them all and fly away

To the abode of God,

And then I'll pray .... But till that day

I nothing know of God.


Oh bury me, then rise ye up

And break your heavy chains

And water with the tyrants' blood

The freedom you have gained.

And in the great new family,

The family of the free,

With softly spoken, kindly word

Remember also me.

Taras Shevchenko
25 December 1845, Pereiaslav
Translated by John Weir, Toronto, 1961

maandag 22 augustus 2011

'Transformator'



foto: Louis Radstaak

Dichtbij de afslag naar Haarlo staat deze halte met de onwaarschijnlijke naam 'Transformator'. Hij is geheel transparant en zonder zelfplakkend kleefwerk. Ook staat er een gerieflijk lijkende bank bij, waar je desnoods een uur kunt wachten op de volgende bus. Het lijkt allemaal iets teveel voor deze halte tussen Borculo en Neede, maar ik kan me vergissen: het is er misschien soms druk. Net als in een trafo, waar de deeltjes in trillende opwinding staan om ergens heen gestuurd te worden, iets te doen voor hun meester, voor mij bijvoorbeeld. In mijn achteloos lijkende nonchalance verklaar ik dat ik deze halteplek in deze bocht van de weg met het gezicht op het Westen en met deze magische naam wel het mooist vond op deze maandag in augustus.

zaterdag 13 augustus 2011

Vliegtuigmotor



foto: Louis Radstaak

Ik volg het bordje (nauwelijks leesbaar): VLIEGTUIGMOTOR. Het is een 'schraggelpad', er wordt maar weinig gefietst aan dit kerkenpad. Na een bocht zie ik het object: de vliegtuigmotor. Hier stortte een Short-Stirling MK 1 neer, een Nieuw Zeelandse bommenwerper die was getroffen door FLAK en een Messerschmitt. De zeven bemanningsleden werden begraven hier in Markelo. Deze motor is van een andere Short-Stirling die naar beneden kwam in Opmeer (NH). Het is een zogenaamde 'stermotor', de cilinders staan in een stervorm rond de propeller. Als hij daar in Opmeer bewaard was gebleven had hij misschien wel het Scheringa Museum voor Realisme kunnen halen...


woensdag 3 augustus 2011

'ZATERDAGWEG'



Onlangs was ik in Haarlo, een dorp tussen Borculo en Eibergen. Het was een zaterdag gevuld met kille grijze wolkenluchten die uit het noorden kwamen, eindelijk zonder een drup regen los te laten.
Per fiets sloeg ik af naar de achtkantige Hervormde kerk, die hier de 'Kluntjespot' genoemd wordt. Hier verzamelen zich zielen die langs het Kerkepad zijn gekomen, waar ik nu langs rijd. Een paard hinnikt, kraaien krassen en ik zie drie zitbanken verschijnen op een driehoekig weiland. Om ons heen staan oude eiken en maïsland dit alles aan te zien. Het is hier stil, weinig auto's en boeren zijn in ruste.
Langs de weg staat ergens een bord met 'ZATERDAGWEG', een geschikte naam voor een verzameling. Ik fiets voort en sla een weg in die het riviertje de Berkel kruist. Een eekhoorn rent in de berm voor mij uit, de weg doet denken aan de Duitse betonplaten van vroeger. Na wat slalommen op de fiets strijk ik neer bij restaurant Prinsen voor een flesje Oud Bruin en wat bitterballen. Ik kijk naar het straatverkeer en besef dat hier niets gebeurt, behalve het vinden van een munten schat en de raadselachtige dood van een bromfietser tegen een zware vrachtauto.

donderdag 23 juni 2011

Hubschrauber / Hefschroefvliegtuig


'Hubschrauber' aan de Berkel bij Vreden (BRD)

We kijken hier naar een helicopter van hout met spiegelbeeld en lezen (vertaald) in de uitleg het volgende:

Ulrich Genth & Heike Mutter, Keulen

'De solide werkelijkheid van het object'

De sculptuur bestaat uit massief hout. Via de aandrijfas is de rotor van de helicopter met de aan de overzijde liggende 'Huningsche Mühle" verbonden, die hem kan laten draaien. Van tijd tot tijd draait de rotor zo langzaam, als was het of de helicopter zoëven geland is of kort voor de start staat. De sculptuur stelt de archetypische vorm van de helicopter in een spanningsveld van de werkelijke fysieke tegenwoordigheid en die van de abstractie. Daarmee wordt de esthetische vorm van de helicopter van de samenhang met haar oorspronkelijke vorm ontdaan. Zij wordt zo allereerst als pure vorm herkenbaar. De bijzondere plek, de sculptuur en de omgeving zijn kenmerkend voor een kijkplaats en stellen een 'scène' voor. De toeschouwer kan die met eigen associaties en emoties opvullen.

www.skulptur-biennale-2005.de

vrijdag 17 juni 2011

Bauernhof Eis / Boerderij ijs



Af en toe moet de waard er een dagje uit, zo ging hij naar het grenzegebied of in zijn eigen woorden met een rollende r : 'Grenzgebiet'. Er werd hem geen strobreed in de weg gelegd toen hij de grens overging. Wel zag hij een collega uit het vak dienst doen bij diens pand aan de wegkant, het deed hem denken aan zijn zelfbeeld: brildragend, wat gebogen lopend en een forse buik, die door een bretelbroek op zijn plaats werd gehouden.
Hij dacht na over die man, terwijl hij langzaam verdween in de verte. "Deutscher Mann", sprak hij voor zich zelf, "wass willst du eigentlich, ein Lohn oder Hohn?" Vanzelfsprekend bleef het antwoord uit en hij naderde de Göring Allee, die hij insloeg. Er stond een bushalte met dezelfde naam, daarna werd het landschap leger.
Bij een wat afgelegen plek stopte hij en liet het landschap op zich inwerken. Pas gemaaid gras lag heerlijk ruikend te drogen, aan de rand van het veld stond een kar met een opschrift: 'Bauernhof Eis - Boerderij ijs". Het was laat in de middag, de zon scheen fel en hij kreeg een gedachte: wat er met dat boerenijs mogelijk was, zou ook met ijs uit het café moeten kunnen.

vrijdag 22 april 2011

Oh, heer...







foto: Bert Bevers (B.)

    Heden naar Gent (B.) op zijn Kreidler Florett. De reistijd is plus minus drie uur, maar in zijn tempo en op zijn vervoermiddel gemakkelijk het dubbele. Hij sukkelt voort op zijn antieke brommer, terwijl de wind om zijn helm suist. De waard rijdt door het Gelders landschap, het Brabants landschap en bereikt tenslotte het Vlaams gebied waarin Gent ligt. Uit de verte ziet hij het Belfort van Gent zich al aftekenen, hij bereikt zijn stad van vertier.
    Zijn velomoteur legt hij vast aan een dikke ketting in de binnenstad. Eerst maar naar het Design museum Gent, waar ze de Moto 6.5 van Philippe Starck hebben staan. Oh heer, wat een schoonheid, de Aprilia Moto 6.5 onder de drie plafondspots...

donderdag 14 april 2011

Vroomshoopse Boys



Onlangs kwam ik vanaf Sibculo, eigenlijk vanaf de kant die je ziet door de webcam, het dorp binnenrijden. Het was op een donderdag en een beetje regenachtig. Links passeerden wij de plek van het voormalige Café Radstaak, waar nu een plek is voor te parkeren auto's. Wij reden rechtdoor, maar ons ook bijna vast. Langs nieuwbouwwoningblokken koersten wij naar naar iets dat op een doorgaande weg leek. Daar sloegen wij linksaf het weidse land in. Rechts passeerden we nog een sportterrein en we hadden het goed geraden: de voetbalvereniging heet Vroomshoopse Boys. Er speelde niemand, het weer zat tegen.
Ik mijmerde over een spelersbus waarop Café Radstaak in zwierige letters was geschilderd en de club naar verre oorden als Aalten zou brengen waar nog iets te vereffenen viel tegen AZSV.

zaterdag 19 februari 2011

Ach...



Ach, dat is lang geleden dat ik hier instapte! Wij gaan zitten voor een raam en bestellen een drankje, om precies te zijn: een Pernod, met ijs en water. Tevreden kijken wij naar buiten en zien de bus genaamd Café Radstaak weerspiegelen in het water van een vreemd kanaal. In de krant die open ligt staat een gedicht dat luidt:

In de trein, in de bus
Stil naar buiten staren
Ik doe het niet bewust

Mensen en gebouwen gaan aan me voorbij
Maar toch vind ik de rust
Al is het niet geluidloos...
In de trein, in de bus.